Enerji sektöründe BT altyapısı hangi özelliklere sahip olmalı ve kritik sistemler nasıl yönetilmeli?

Enerji sektöründe dijital dönüşüm, temiz ve yenilenebilir enerji kaynaklarına geçiş süreci, nesnelerin interneti (IoT), enerji interneti (IoE), yapay zeka (AI) gibi bilgi ve iletişim teknolojilerinin yaygınlaşması ile birlikte hız kesmeden devam ediyor. Endüstri 4.0’ın ayrılmaz bir parçası olan enerji sektörü, hanelerden iş yerlerine kadar milyonlarca kullanıcıya hizmet sağlarken sadece müşterilerden değil, şebekelerden aydınlatmaya kadar birçok kritik sistemden toplanan devasa büyüklükteki datalarla çalışıyor. Peki, enerji sektöründe BT altyapısı hangi özelliklere sahip olmalı ve kritik sistemler nasıl yönetilmeli? Detaylı bir okumaya hazırsanız, başlıyoruz.

Enerji Sektöründe BT Altyapısı Nedir?

Elektrik, doğalgaz, yenilenebilir enerji, petrol gibi alanlarda üretim, iletim, dağıtım ve hizmet faaliyetleri gösteren işletmelerin yer aldığı sektöre, enerji sektörü denir. Sektördeki işletmelerde operasyonel süreçler, genel itibarıyla son derece kapsamlıdır ve yönetimi, takibi ve güvenli şekilde işlerliği için kullanılan dijital sistemler bütünü de Bilgi Teknolojileri (BT) altyapısını oluşturur.

Enerji sektörü teknolojiden ayrı düşülemez ve BT altyapısı; bilgisayarlar, ekipmanlar, otomasyon sistemleri, veri akışı, siber güvenlik katmanları, yapay zeka çözümleri gibi farklı katmanların birleşimidir.

BT altyapısında elektrik saatlerinin uzaktan okunmasından mikro şebekelerin yönetimine, işletmenin faaliyet alana dahilse elektrikli araç şarj istasyonlarına kadar birçok alandaki geniş ölçekli koordinasyon ve iş akışı süreçleri söz konusudur. Derin uzmanlık gerektiren faaliyet alanlarında gerek yetişmiş iş gücü, gerekse efektif teknoloji kullanımı ve yönetimi elzemdir.

Enerji Sektöründe Kritik Sistemler Nasıl Yönetilmeli?

Verimliliğe çok açık olan enerji sektöründe kritik sistemlerin etkin yönetimi için şunlar gereklidir;

· Kritik sistemlerde kesintisiz erişim, hız ve yedekleme sağlanmalı,

· Ağlar birbirinden ayrılmalı, örneğin SCADA ve IT ağları segmentasyon ile ayrılabilir,

· Sistemler düzenli olarak güncellenmeli, bakımları eksiksiz yapılmalı,

· Öncelikli stratejik unsurlardan siber güvenlik için güçlü şifreleme, testler, izleme, analizler düzenli olarak uygulanmalı,

· Veri yedekleme ve kurtarma planları olmalı, ayrıca olay tespit sistemleri kurgulanmalı, katmanlı erişim kontrolleri ivedilikle devreye alınmalı,

· Üçüncü parti tedarikçilere yönelik denetimlere önem verilmeli, iş birliğinde güvenilir ve saygın paydaşlarla hareket edilmeli,

· Bulut tercihleri lokasyon kriterleri doğrultusunda risksiz ve eksiksiz olmalı,

· Regülasyon ve tüm standartlara eksiksiz uyum sağlanmalı,

· Yapay zeka ile insan izdüşümü birlikte olmalı, insan denetimi korunmalı,

· Çalışanlara düzenli eğitimler verilmeli.

Derin Bakış: Enerjide Kritik Sistemlerin Yönetimine Dair 7 Tavsiye

Enerji sektörü artık sadece üretim kapasitesiyle değil, sistemin nasıl yönetildiğiyle tanımlanıyor. İşte bazı tavsiyeler…

1- Veri merkezi

Enerji sektöründe kritik altyapıların BT altyapısı bağlamındaki dayanıklılığı, güvenliği ve modernizasyonu elzem. Geçmişte daha kapalı ve izole sistemler üzerine kurulu olan sektör, artık çok daha entegre. Çünkü bulut bilişim, uzaktan erişim, akıllı şebekeler (smart grid), IoT cihazları ve dijital otomasyon teknolojileri yaygınlaşıyor.

Dataların ve tüm sistemlerin regülasyon, KVKK ve kamu uyumluluğu gereksinimleri gözetilerek; yüksek güvenlik, kesintisiz erişim ve operasyonel süreklilik sağlayacak şekilde yapılandırıldığı veri merkezlerinde güvence altına alınması ve iş sürekliliğinin sağlanması gerekli. Ayrıca on-prem sistemler, yedekli donanım ve sanallaştırma teknolojileriyle birlikte kurgulanarak güvenli, esnek ve yüksek erişilebilirlik sağlayan altyapılar önemini artırıyor. Veri merkezi çözümleri hakkında detaylı bilgi için buraya tıklayabilirsiniz.

2- Siber güvenlik: Mutlak gereklilik!

Ulusal ekonomi ve kamu güvenliğinin başat unsurlarından biri haline gelen enerji sektöründe inovasyon, rekabet avantajı demek. Bu kapsamdaki iş ve operasyonel düzeydeki yoğun data yükünün de katlanarak arttığı görülüyor. Yapay zeka, büyük veri, otomasyon gibi alanların ve yenilenebilir enerji yatırımlarının daha fazla öne çıkması bekleniyor. İlgili dönüşümün verimlilik, hız gibi konularda potansiyel avantajları olmakla birlikte siber saldırı yüzeyi de genişliyor.

Modernleşen yatırımlarla büyüyen ve daha entegre şekilde konumlanan sektörde siber güvenlik standartlarına uyum sağlamak hayati rol üstleniyor. Veri etrafında şekillenen ve modernleşen sektörün halihazırdaki yetenekleri ve gelecek planlamalarında önemli rol üstlenen tüm bu unsurların tamamının yanı sıra kritik altyapı sistemlerinin tamamında ileri düzeyde siber güvenlik, mutlak gereklilik. Siber güvenlik çözümleri hakkında detaylı bilgi için buraya tıklayabilirsiniz.

3- Robotik Süreç Otomasyonu (RPA)

İş süreçlerini hızlandıran yeniliklerden biri de kısa adı ‘RPA’ olan Robotik Süreç Otomasyonu. Tekrarlayan ve zaman alan işlerin robotlara bırakıldığı RPA hizmeti; yüksek hacimli, kural temelli, tekrar eden ve insan hatası olasılığı yüksek süreçleri otomatize ederek verimliliğini artırıyor. Yazılım robotları, insan hareketlerini taklit etmek suretiyle mevcut sistemlerle entegre çalışarak operasyonlarda daha yüksek hız, doğruluk ve süreklilik sağlıyor. RPA hakkında detaylı bilgi için buraya tıklayabilirsiniz.

Detay bilgi olarak, ‘dijital yaka’ adı da verilen yapay zeka robotları, chatbot’lar, vb. dijital araçların kullanımında artış görülen bir sektördür. Araştırmalara göre 2028 yılına gelindiğinde enerji sektörü çalışanlarının yaklaşık yüzde 50’si yapay zeka esaslı dijital yaka olabilir. Yoğun teknoloji odaklılığın hız kesmeyeceği başlıca sektörlerden biridir enerji sektörü.

4- Kesintisiz erişimin gücü

İlerlemenin hız kesmediği ve modernleşmenin rekabet avantajı sağladığı kesintisiz erişim ve iletişim gereksinimleri, enerji sektörünün bir diğer olmazsa olmazı. İletişim ve veri akışı kesintisiz olmalı, aksi taktirde operasyonel sorunlar kaçınılmaz. Tam da bu noktada erişim hizmetleri devreye giriyor. Örneğin Metro Ethernet ve G.SHDSL çözümleri ile yüksek performanslı ve stabil bağlantılar oluşturuluyor; ADSL ve VDSL altyapıları üzerinden yaygın ve esnek internet erişimi sunuluyor. MPLS VPN, VAE VPN, vb. hizmetler ile farklı lokasyonlardaki ofis ve şubeler güvenli bir ağda bir araya getiriliyor. Altyapının bulunmadığı ya da sınırlı olduğu bölgelerde Ka-Band Uydu İnternet çözümleri devreye giriyor. Daha fazla detay ve bilgi için buraya tıklayabilirsiniz.

5- Bulut çözümleri

Enerji sektöründe veri analitiği, SCADA, kritik veriler, ERP sistemleri, müşteri uygulamaları gibi alanlarda bulut çözümleri üzerinden hizmet alımı yaygındır. Genelde kritik altyapı kategorisinde olunduğu için regülasyon, KVKK ve kamu uyumluluğu gereksinimleri esaslı özel veya hibrit bulut türleri tercih edilir. Bulut çözümleri hakkında detaylı bilgi için buraya tıklayabilirsiniz.

6- Yönetilen ‘profesyonel’ hizmetler

Enerji sektöründe kritik altyapı ihtiyaçları yönetilen servis modeliyle uçtan uca karşılanıyor. Yönetilen hizmetlerle; 7/24 kesintisiz destek, güvenlik ve ölçeklenebilirlik avantajları ile kurumların operasyonel yükü azaltılıyor. Yönetilen veri tabanı, izleme, call manager, felaket kurtarma ve SSL VPN gibi hizmetler ile kurumların iş sürekliliği ve güvenliği sağlanıyor. Yönetilen hizmetler hakkında detaylı bilgi için buraya tıklayabilirsiniz.

7- Sürekli eğitim ve yetenek geliştirme yaklaşımı

Sürekli değişen ihtiyaçların gelişen çözümler ile karşılık bulduğu enerji sektöründe iş gücünün eğitimi çok önemli. Çeşitli programlarla gelişim ve mevcut zorluklarla baş edebilme kapasitelerinin artırılması bir diğer stratejik gereklilik.

Diğer yandan Oltalama (Phishing) Simülasyonu gibi yenilikçi çözümlerle de kurumsal güvenliğin en kritik halkası olan insan faktörünün proaktif bir savunma hattına dönüştürülmesi sağlanabilir. Bu türde inovatif konseptler, hangi ölçekte olursa olsun enerji şirketlerinde insan hatasına bağlı siber risk olasılıklarının düşürülmesinde katkı sağlıyor. Detaylı bilgi için buraya tıklayabilirsiniz.