Sosyal Medya Bağımlılığına Karşı Pratik Yöntemler

Bir sosyal medya platformundan diğerine girerek saatlerinizi harcadığınız, uyku saatinizi kaçırdığınız veya eğlenmek isterken kendinizi daha kötü hissettiğiniz oldu mu? Eğer yanıtınız "Evet." ise yalnız olmadığınızı bilmelisiniz.

Günümüzde birçok kişi aşırı sosyal medya kullanımının hatta sosyal medya bağımlılığının olumsuz etkileriyle karşı karşıya. Fakat bazı uygulamaları farkındalık ve kararlılıkla hayatınıza dâhil ederek sosyal medya kullanımını azaltabilirsiniz. Vaktinizi daha verimli geçirebilir, ruh sağlığınızı iyileştirebilirsiniz. Bu yazımızda sosyal medya bağımlılığının ne olduğundan ve onunla nasıl mücadele edebileceğinizden söz edeceğiz.

Sosyal Medya Bağımlılığı Nedir?

Sosyal medya bağımlılığı kısaca bireyin sosyal medya platformlarını aşırı kullanması sonucu ortaya çıkan ve sosyal ilişkilerini, iş ya da eğitim hayatını olumsuz etkileyen bir durumdur. Sosyal medya bağımlılığı yaşayan bireyler;

·       Sorunlarıyla başa çıkmak için sosyal medyayı kullanabilir,

·       Sosyal medyaya giriş yapamadığında huzursuzluk, sinirlilik ve öfke gibi duygular yaşayabilir,

·       Sosyal medyaya girmenin mümkün olmadığı anlarda sosyal medyayı yoğun biçimde düşünebilir.

Aşırı Sosyal Medya Kullanımının Zararları

Aşırı sosyal medya kullanımının pek çok zararından söz edilebilir. Bunlar arasında en yaygın olanları şu şekilde detaylandırabiliriz:

·       Kendinizi Başkalarıyla Karşılaştırmanıza Yol Açar: Sosyal medyada zaman geçirirken arkadaşlarınızın, ünlülerin, influencerların hatta hiç tanımadığınız insanların paylaşımlarına şahit olursunuz. Bir noktada o kadar çok paylaşıma maruz kalırsınız ki kendi hayatınızı paylaşım yapan insanların hayatlarıyla karşılaştırmaya başlamanız kaçınılmaz hâle gelir. Herkesin dolu dolu, zengin ve mutlu bir yaşam sürdüğü fikrine kapılabilirsiniz. Bu fikir kendi hayatınızdan memnun olmamanıza yol açabilir. 

·       FOMO Yaşamanıza Sebep Olabilir: Sosyal medyanın yoğun kullanımı FOMO yani bir şeyleri kaçırma korkusuna sebep olabilir. FOMO hem sosyal yaşamda geri kalma hem önemli bir gönderi ya da mesajı kaçırma korkusu olarak ortaya çıkabilir.

·       Onay Bağımlılığına Sebep Olabilir: Sosyal medyada çevrim içi bir imaj inşa etme çabası çok ilerlediğinde bir onay bağımlılığına neden olabilir. Bireyler daha fazla beğeni, yorum ya da etkileşim almak üzerine bir hayat yaşamaya çalışabilirler. Eğer yoğun çabaya rağmen yeterince onay almazlarsa bu durumun çok yıkıcı etkileri olabilir.

·       Sağlıksız Başa Çıkma Yöntemleri Oluşturur: Sosyal medya kullanımı zamanla zorlu duygularla başa çıkmanın kötü bir yolu hâline gelebilir. Örneğin yalnız, sıkılmış ya da mutsuzken sosyal medya kullanmak bazı kişiler için rahatlatıcıdır. Oysa uzun vadede bireyin kendisini daha kötü hissetmesine sebep olabilir.

Bunlar dışında aşırı sosyal medya kullanımı ruh sağlığı sorunları yaşamanıza yol açabilir. Uyku bozukluklarına, yorgunluğa ve hareketsizliğe neden olabilir.

Sosyal Medya Bağımlılığını Azaltmak İçin Çözüm Önerileri

Sosyal medya bağımlılığını azaltmak için deneyebileceğiniz bazı yöntemler vardır. Bunları ayrı başlıklar altında ele alabiliriz.

Bildirimleri Kapatın

Sosyal medya bildirimleri sosyal medyada geçirilen zamanı ciddi şekilde artırabilir. Her bildirimi kontrol etmek günlük hayatta dikkatinizin dağılmasına ve verimliliğinizin düşmesine neden olabilir. Bildirimlerinizi kapattığınızda sadece kendi seçtiğiniz zamanlarda sosyal medyayı kullanabilirsiniz. Eğer kapatmak sizde daha yoğun bir stres yaratacaksa bildirimler için zamanlama ayarlayabilirsiniz. Örneğin akşamları, işleriniz hafiflediğinde belirli bir saatte bildirimlerin gelmesini sağlayabilirsiniz. Bunu telefonunuzun ayarlarıyla kolaylıkla yapabilirsiniz.

Dijital Detoks Yapın

Dijital detoksu, sosyal medya ve dijital cihaz kullanımını kendi yaşamınız ve talepleriniz doğrultusunda sınırlamak şeklinde açıklayabiliriz. Dijital detoksun tek bir şekli yoktur. Kendinize en uygun dijital detoks yöntemini tercih ederek fayda sağlayabilirsiniz.

Deneyebileceğiniz bazı dijital detoks önerileri:

·       Haftanın bir günü tüm dijital cihazları kullanmaya ara vermek,

·       Yemek yerken, egzersiz yaparken ya da aileyle vakit geçirirken sosyal medyaya bakmamak,

·       Uyanınca ilk bir saat ve uyumadan birkaç saat önce cihaz kullanımı yapmamak,

·       Dijital cihazları yanınıza almadan bazı etkinliklere katılmak,

·       Sosyal medya uygulamalarını bir süreliğine cihazınızdan kaldırmak.

Sosyal Medya Kullanımı İçin Zaman Sınırı Belirleyin

Çoğumuz için sosyal medya kullanımı tüm güne yayılır ve boş kaldığımız her anı sosyal medyada geçiririz. Bunun yerine sosyal medya kullanımını belli bir zaman aralığında yapmak daha kontrollü olmayı sağlayabilir. Örneğin 20.00 ile 22.00 saatleri arasını sosyal medyaya ayırarak sosyal medya kullanımını 2 saate düşürmek mümkün olabilir. 

Sosyal Medyayı Farkındalıkla Kullanın

Sosyal medyayı farkındalıkla kullanmak ona duyduğunuz ihtiyacı azaltmanıza katkıda bulunabilir. Bunun için sosyal medyaya girdiğiniz her an onu kullanma nedeninizi sorgulayın. Sorgulamanız sonucunda arkadaşlarınızla etkileşim kurmak istediğinizi fark ederseniz onlarla bir buluşma ayarlamayı düşünebilirsiniz. Sebep sıkılmanızsa yeni bir hobi edinmeye ya da spor salonuna kaydolmaya karar verebilirsiniz. 

Sosyal medya bağımlılığını bahsettiğimiz yöntemlerle azaltmanız mümkün olabilir. Fakat bazı durumlarda tek başınıza mücadele etmek çok zorlayıcı gelebilir. Eğer böyle bir durumla karşı karşıyaysanız bir psikolog ya da psikiyatristle görüşmenizde fayda var.